Patroon broek dames: kruisnaad, pasvorm en modellen uitgelegd

De kruisnaad loopt van de taille aan de voorkant tussen de benen door naar de taille aan de achterkant. De vorm van die naad, vooral de ronding onderin, bepaalt hoe de broek om je onderlichaam zit. Twee vrouwen met dezelfde heupomvang kunnen een totaal verschillende kruisvorm nodig hebben: de een heeft een plat zitvlak en een ronde buik, de ander een vol zitvlak en een platte buik.

In een broekpatroon zie je dat terug in de lengte van de voorkruisnaad en de achterkruisnaad, de diepte van de kruisronding en de hoek van de achterkruisnaad. Een vol zitvlak vraagt een langere, schuinere achterkruisnaad; een plat zitvlak juist een kortere. Wie dat begrijpt, kan bijna elk broekprobleem verklaren.

Daarom is een broek het kledingstuk waar een patroon op maat het meeste verschil maakt. Met je eigen taille, heup en lengtematen ligt de kruisnaad al veel dichter bij je lichaam dan bij een standaardmaat.

Naast taille en heup heb je voor een broek een paar lengtematen nodig die bij andere kledingstukken minder belangrijk zijn. Meet ze zorgvuldig, liefst met hulp.

• Taille: op je natuurlijke taille, of op de hoogte waar je de broek wilt dragen.
• Heupomvang: over het breedste deel van billen en heup.
• Kruishoogte of zithoogte: ga recht op een harde stoel zitten en meet langs de zijkant van de taille tot de zitting.
• Kruislengte: van de taille voor tussen de benen door naar de taille achter. Handig om met een patroon te vergelijken.
• Binnenbeenlengte: van het kruis tot de gewenste zoomhoogte.
• Bovenbeenomvang: rond het dikste deel van het bovenbeen.
• Knie- en enkelomvang: voor nauwsluitende modellen.

Een patroon wijde broek dames is een goed begin voor wie nog niet veel broeken heeft genaaid. Omdat de pijpen ruim vallen vanaf de heup, merk je kleine afwijkingen in het bovenbeen nauwelijks. Een wijde broek met plooien aan de voorkant, een culotte of een palazzobroek ziet er elegant uit en vraagt vooral een goede pasvorm aan taille en heup.

De stof bepaalt hoe een wijde broek valt. Viscose, crêpe, tencel en zachte linnen vallen soepel en bewegen mee. Stevige katoen of keper geven een strakkere, meer architecturale vorm. Reken bij een wijde broek met lange pijpen op meer stof: bij 140 cm breed al snel 2,5 tot 3 meter, afhankelijk van lengte en maat.

Let bij wijde pijpen op de lengte. Een palazzobroek hoort net boven de vloer te vallen met de schoenen die je erbij draagt, een culotte halverwege de kuit. Hang de broek na het naaien een nacht op voordat je zoomt: soepele stoffen zakken nog een paar millimeter tot een centimeter uit, vooral als een deel van de pijp schuin op de draad valt. Een brede zoom van 4 cm geeft wijde pijpen gewicht en een rustige val.

Een patroon broek met elastiek dames heeft geen rits, geen knoop en meestal geen figuurnaden. De tailleband wordt opgevouwen tot een tunnel waar het elastiek in gaat. Dat maakt de broek snel te naaien en comfortabel, maar het vraagt wel genoeg wijdte over de heup: de broek moet over je heupen kunnen zonder sluiting.

Er zijn varianten met elastiek rondom en varianten met een platte tailleband aan de voorkant en alleen elastiek in het achterpand. Die laatste ziet er netter uit en past goed bij een linnen of wollen broek die je ook naar je werk draagt. Gebruik elastiek van 3 tot 4 cm breed voor een stevige taille die niet omrolt.

• Knip het elastiek 5 tot 10 procent korter dan je taille, afhankelijk van de rek.
• Stik het elastiek op een paar plekken vast in de naden, zodat het niet draait.
• Gebruik bij tricot een smaller elastiek en een stretchsteek.

Bij een patroon broek hoge taille ligt de tailleband op of boven je natuurlijke taille. Dat geeft een lang been en een mooie lijn, maar het betekent ook dat het patroon het lichaam over een groter stuk moet volgen: van de heup over de taille tot soms een paar centimeter daarboven. De figuurnaden of naden moeten precies de overgang van heup naar taille volgen.

Een hoge taille vraagt een stevige tailleband die niet inzakt. Gebruik vlieseline of een tailleband met een gebogen vorm, die beter aansluit op het lichaam dan een rechte band. Controleer bij het passen of je comfortabel kunt zitten: een hoge taille die bij staan perfect zit, kan bij zitten in de buik drukken als de bewegingsruimte te klein is.

De meeste problemen bij broeken zie je terug als plooien die een richting aanwijzen. Plooien wijzen naar de plek waar te weinig of te veel stof is. Leer ze lezen, dan weet je meteen welke aanpassing je nodig hebt.

• Plooien onder de billen die naar het kruis wijzen: te veel lengte aan de achterkant voor een plat zitvlak. Verkort de achterkruisnaad of maak de achterkruisronding minder diep.
• Broek trekt in de bilnaad en de tailleband zakt achter: te weinig lengte voor een vol zitvlak. Verleng de achterkruisnaad en zet de achterkruisnaad schuiner.
• Horizontale plooien aan de voorkant onder de buik: te veel lengte voor. Verkort de voorkruisnaad.
• Trekplooien vanaf het kruis naar de binnenkant van het been: te weinig ruimte voor het bovenbeen. Verleng de punt van het binnenbeen of geef meer wijdte.
• Tailleband staat af aan de achterkant: holle rug. Maak de achtertaille kleiner of de figuurnaden groter.

Voor een eerste broek werkt een middelzware, stabiele stof het best: katoenen keper, gabardine of een linnenmix. Die stoffen houden hun vorm, zijn makkelijk te knippen en laten je goed zien waar de pasvorm niet klopt. Een paar procent elastan geeft comfort, vooral bij nauwsluitende modellen.

Zachte, glibberige stoffen zoals viscose of crêpe zijn mooi voor wijde broeken, maar verschuiven bij het knippen. Knip ze in enkele laag en gebruik gewichten. Wol is heerlijk voor een winterbroek en laat zich goed vormen met stoom, maar vraagt een voering of een gladde onderbroek om niet te kriebelen. Let bij alle stoffen op de draadrichting: een broekpijp die scheef op de draad geknipt is, draait na het wassen om het been.