Naaipatronen heren: colbert, pantalon en grote maten met een goede pasvorm

Herenkleding is minder afhankelijk van rondingen en meer van rechte lijnen, maar juist daardoor zie je elke afwijking. Een colbert hangt van de schouders: zitten die te breed, dan valt de mouwnaad over de schouder; te smal, dan trekt het jasje over de rug. Waar dameskleding met figuurnaden werkt, vormt een herencolbert de borst met tussenvoering, een borstplaat en stoom.

Ook de verhoudingen verschillen. Mannen hebben gemiddeld een groter verschil tussen schouderbreedte en heup, een rechtere taille en vaak een rondere rug. Bij een broek is de kruisnaad anders van vorm en vraagt de voorkant meer ruimte. Een damespatroon breder maken levert daarom geen goede herenkleding op.

Verder heeft herenkleding vaste conventies: knopen links over rechts, een borstzak links, binnenzakken in de voering, een broek met een tailleband die achter open kan voor aanpassing. Goede herenpatronen houden daar rekening mee.

Voor herenkleding zijn een paar maten belangrijker dan bij dames. Laat ze bij voorkeur door iemand anders opnemen, met een dun overhemd aan en zonder riem. Sta ontspannen, met je gewicht op beide voeten.

Ter oriëntatie: in de Europese confectie hoort bij herenmaat 50 een borstomvang van ongeveer 100 cm en een taille rond 88 à 90 cm. Merken verschillen, dus gebruik je eigen maten en niet je confectiemaat.

• Borstomvang: horizontaal over het breedste deel van de borst en onder de oksels.
• Tailleomvang: waar je de broek draagt, niet per se de natuurlijke taille.
• Heupomvang: over het breedste deel van het zitvlak.
• Halsomvang: onder de adamsappel, met een vinger ertussen; voor overhemden.
• Schouderbreedte: van schouderpunt tot schouderpunt over de rug.
• Armlengte: van schouderpunt over de gebogen elleboog tot het polsbot.
• Binnenbeenlengte: van het kruis tot de gewenste broekzoom.
• Lichaamslengte: bepaalt de lengte van het colbert en de ruglengte.

Een colbert is het meest bewerkelijke herenkledingstuk. Er zijn twee hoofdtypen: enkelrijs met één tot drie knopen en dubbelrijs met zes knopen. Voor een eerste colbert is een enkelrijs model met een gewone reverskraag het meest overzichtelijk. Een smoking of rokkostuum volgt dezelfde principes, met een sjaalkraag of puntrevers en satijnen afwerking.

Belangrijke onderdelen zijn de tussenvoering in het voorpand, schoudervullingen, de mouwkopvulling, de borstzak (leistenzak), de zijzakken met klep en een gevoerde binnenkant met binnenzak. Een colbert heeft bijna altijd een tweedelige mouw, die de licht gebogen arm volgt.

Wie het traditioneel wil doen, werkt met een gepikeerde borstplaat en handgenaaide revers. Thuis is opstrijkbare tussenvoering, aangevuld met een losse borstplaat, een goed alternatief dat de vorm van een maatcolbert dicht benadert.

Let bij het kiezen van een colbertpatroon ook op de lengte en de split. Een klassiek colbert bedekt net het zitvlak; een moderner model is iets korter. Een middensplit is traditioneel Engels-Amerikaans, twee zijsplitten geven meer bewegingsvrijheid en vallen mooier als je je handen in de broekzakken steekt. Kies een patroon waarbij de mouw een echte knoopsluiting of op zijn minst een split met knopen heeft; dat detail onderscheidt een colbert van een simpel jasje.

Een herenpantalon heeft een voorpand met een of twee plooien of juist een plat voorpand, schuine of rechte zijzakken, een of twee paspelzakken achter en een gulp met rits of knopen. De tailleband is vaak gedeeld in de middenachter, zodat je de broek later ruimer of nauwer kunt maken.

De pasvorm van een pantalon zit in de kruisnaad. Het achterpand heeft een diepere en schuinere kruisnaad dan het voorpand, zodat er bij het zitten ruimte is. Een te korte kruisnaad trekt in het kruis; een te lange geeft een zakkerig zitvlak. Kijk ook naar de pijpwijdte onderaan: rond de 20 à 22 cm (halve wijdte) is klassiek, smaller is moderner.

Bij een pantalon met persplooi pers je de plooi op de draadrichting, die op het patroon midden door de pijp loopt. Ligt de draadrichting scheef op de stof, dan draaien de pijpen na het wassen.

Bij grote herenmaten gaat het met standaardpatronen het vaakst mis op twee plekken: de buik en de rug. Een standaardpatroon gaat uit van een vaste verhouding tussen borst en taille. Bij een buik die verder naar voren komt dan de borst, gaat het colbert aan de voorkant omhoog staan en trekt de broek voor in de taille omlaag.

Voor een colbert betekent dit meer lengte en wijdte in het voorpand, vaak met een kleine figuurnaad onder de zak. Voor een broek is meer lengte nodig in de voorste kruisnaad en een tailleband die voor iets lager valt. Ook een ronde rug vraagt om meer ruglengte, anders kruipt de kraag van de hals af.

Dat soort aanpassingen kun je zelf in een patroon tekenen, maar het kost proefmodellen. Met een patroon op maat, zoals Minerva die voor herenmodellen levert, wordt het model naar je eigen borst, taille en heup gegradeerd, zodat het verschil tussen die maten al in het patroon zit.

Een gilet is een goed eerste herenproject: geen mouwen, geen kraag, wel paspelzakjes, een voering en knoopsgaten. Het voorpand is van de pakstof, het rugpand vaak van voeringstof met een verstelbaar bandje. Het gilet moet net over de tailleband van de broek vallen.

Een herenoverhemd vraagt vooral precisie: een kraag met staander, een pas over de schouders, manchetten met splitbies en een nette platte naad. Halsomvang en armlengte zijn de belangrijkste maten; een paar millimeter verschil in de kraag voel je de hele dag.

Bij een overhemd is de pas over de schouders vaak dubbel geknipt, met de rugpanden en de voorpanden ertussen geklemd, zodat alle schoudernaden aan de binnenkant verdwijnen. De zijnaden worden traditioneel met een platte naad gestikt. Wie die twee technieken beheerst, maakt een overhemd dat er aan de binnenkant net zo netjes uitziet als aan de buitenkant.

Voor colbert en pantalon is wol de klassieke keus: wollen kamgaren voor pakken, tweed en flanel voor de winter, en linnen of katoen voor de zomer. Wol laat zich met stoom vormen, wat bij een colbert een groot voordeel is. Een stof met 2 à 3 procent elastaan zit comfortabel, maar is lastiger te persen en verliest na verloop van tijd vorm.

Reken voor een colbert op ongeveer 1,7 à 2 meter stof van 150 cm breed, voor een pantalon op 1,3 à 1,6 meter, afhankelijk van maat en model. Ruit of streep vraagt 10 à 20 procent extra om de patroondelen te laten aansluiten.