Kraag naaien: staande kraag, kraag met staander, reverskraag en platte kraag

Vrijwel elke kraag bestaat uit een bovenkraag en een onderkraag. De bovenkraag is de kant die je ziet, de onderkraag ligt tegen de hals of het kledingstuk. Bij een goed patroon is de bovenkraag aan de buitenranden 2 tot 4 mm groter dan de onderkraag. Die extra ruimte heet de rolruimte: hij zorgt ervoor dat de naad na het keren net naar de onderkant rolt en niet zichtbaar wordt. Bij dikke wollen stof is het verschil groter, bij dunne katoen kleiner.

De halsnaad van de kraag moet precies passen op de halslijn van het lijf. Controleer dat altijd door de naadlijnen met een rolmaat of een op zijn kant gezette centimeter na te meten, vóór je knipt. Een verschil van een halve centimeter kun je nog inhalen, maar bij meer is er iets mis met het patroon of met de maat die je gekozen hebt.

Let ook op de draadrichting. De meeste kragen worden met de draad mee geknipt, met de middenachter op de draad. Een onderkraag van een jasje wordt vaak schuin van draad geknipt en in het midden doorgezet, zodat hij soepel om de hals buigt.

Zonder tussenvoering zakt een kraag in en krijgen punten geen vorm. Opstrijkbare vlieseline of geweven opstrijkbare tussenvoering is voor de meeste kragen prima. Kies de tussenvoering altijd iets lichter dan je stof: een blousekraag van viscose krijgt een zachte, dunne vlieseline, een overhemdkraag van popeline een stevigere geweven kwaliteit.

Strijk de tussenvoering in principe op de bovenkraag, zodat de naadtoeslagen zich niet door de zichtbare kant heen aftekenen. Bij een overhemd met staander wordt soms juist de onderkraag verstevigd; volg dan de aanwijzingen in je patroon. Knip de tussenvoering zonder naadtoeslag of met een smalle toeslag van een paar millimeter, en knip de punten schuin af zodat er geen dikke laag in de punt komt.

Een platte kraag, zoals een Peter Pan-kraag of matrozenkraag, ligt vlak op het lijf. De halslijn van de kraag volgt bijna exact de halslijn van het lijf; daarom is dit het makkelijkste kraagtype om mee te beginnen. Het risico zit vooral in ronde randen die golven en in een halsnaad die niet netjes afsluit.

Stik boven- en onderkraag rechts op rechts langs de buitenrand en laat de halslijn open. Knip de naadtoeslag terug tot 3 à 4 mm en knip in de bochten kleine inkepingen. Keer de kraag, rol de naad met je vingers net naar de onderkant en pers. Daarna rijg je de kraag op de halslijn, leg je het beleg erover en stik je alles in één keer vast.

1. 1.Stik de buitenrand met een iets kortere steek (2 mm) in de bochten voor een vloeiende lijn.
2. 2.Gradeer de naadtoeslagen: de toeslag van de bovenkraag laat je iets breder dan die van de onderkraag.
3. 3.Stik de onderkraag door, dat wil zeggen dat je de naadtoeslagen op 2 mm naast de naad op de onderkraag vaststikt. Zo rolt de kraag vanzelf naar binnen.
4. 4.Werk de halslijn af met een beleg of een schuin bies; knip de naadtoeslag in voordat je keert.

Een opstaande kraag, ook wel staande kraag of maokraag genoemd, is een strook die rechtop om de hals staat. Hij heeft geen omgeslagen deel. Hoe rechter de onderrand van het patroondeel, hoe verder de kraag van de hals af staat; hoe sterker gebogen, hoe dichter hij tegen de hals aan ligt.

Naai eerst de buitenkraag aan de halslijn van het lijf, rechts op rechts, met de inkepingen op middenachter en schouder op elkaar. Knip de naadtoeslag van de halslijn in tot vlak bij de stiklijn, zodat de bocht kan openen. Stik daarna de binnenkraag aan de buitenkraag langs de bovenrand, keer, en werk de binnenkant af door de naadtoeslag om te vouwen en met de hand of in de naad af te stikken.

Een veelgemaakte fout is dat de voorkant van de kraag niet gelijk uitkomt met de voorkant van het lijf. Markeer het eindpunt van de stiklijn op beide delen met een speld en stik precies tot dat punt, niet tot de rand van de stof.

Een kraag met staander bestaat uit twee delen: de kraag zelf, die omslaat, en de staander, het smalle deel dat om de hals sluit en de knoop draagt. Dit is de klassieke overhemd- en blousekraag. Je naait eerst de kraag als een kleine platte kraag: boven- en onderkraag stikken, terugknippen, punten afknippen, keren en doorstikken op 5 of 6 mm van de rand.

Leg daarna de kraag tussen de twee staanderdelen en stik de bovenrand van de staander dicht, beginnend en eindigend precies op de voorste markering. Pas op dat de kraag aan beide kanten even ver van het voorste eind van de staander begint. Naai vervolgens de buitenste staander op de halslijn, vouw de binnenste staander om en stik hem van de goede kant door, rondom de staander.

De ronde hoeken van de staander zijn het lastigste. Stik ze met een sjabloon van karton, knip de naadtoeslag terug tot 3 mm en duw de bocht na het keren met een keerpen of houten stokje in vorm.

Een reverskraag combineert een kraag met een omgeslagen revers, het voorpand dat langs de breuklijn naar buiten valt. Waar de kraag en de revers elkaar raken, ontstaat de inkeping: bij een gewone reverskraag een V-vorm, bij een puntrevers een omhoogwijzende punt. Het geheim van een mooie reverskraag zit in het precies stoppen bij het kruispunt van de naden.

Naai eerst de onderkraag aan de halslijn van het lijf en de bovenkraag aan de halslijn van het beleg. Stik in beide gevallen tot het markeringspunt van de inkeping, niet verder, en hecht stevig af. Knip in het lijf en in het beleg tot vlak bij dat punt in, zodat de hoek kan draaien. Leg daarna het beleg met bovenkraag op het lijf met onderkraag, rechts op rechts, en stik de buitenrand in één doorgaande lijn van de onderkant van het voorpand tot aan de middenachter van de kraag.

Op het punt waar de revers overgaat in het voorpand, het breukpunt, verwissel je de rolrichting. Boven het breukpunt moet de naad naar de achterkant van de revers rollen, onder het breukpunt naar de binnenkant van het jasje. Knip daarom de naadtoeslag op het breukpunt in en gradeer de toeslagen in de tegengestelde richting.

• Gebruik bij een reverskraag een stevige tussenvoering in het voorpand tot voorbij de breuklijn en in de onderkraag.
• Rijg de breuklijn met een lange steek, zodat je bij het persen weet waar de revers moet vallen.
• Pers de revers over een persham in zijn uiteindelijke vorm en laat hem afkoelen voordat je het jasje oppakt.

De meeste kraagfouten zie je pas na het keren. Een paar oorzaken komen steeds terug, en met een kleine correctie kun je ze vaak nog redden.

Bij een patroon op maat, zoals je dat bij Minerva bestelt, zijn de halslijn van het lijf en de kraag al op dezelfde maten berekend. Dat neemt het meest voorkomende probleem, een kraag die niet past op de halslijn, grotendeels weg. Wat overblijft is techniek: nauwkeurig knippen, markeren en persen.

• Bovenkraag rolt naar buiten: te weinig rolruimte of niet doorgestikt. Stik de onderkraag alsnog door of rijg de rand en pers vanaf de onderkant.
• Ongelijke punten: de stiklijn liep niet symmetrisch. Teken beide punten met een sjabloon op de tussenvoering voordat je stikt.
• Dikke punten: de naadtoeslag is niet schuin afgeknipt. Knip tot 2 mm van de punt en gradeer.
• Rimpels in de halsnaad: de naadtoeslag van de halslijn is niet ver genoeg ingeknipt.
• Kraag staat scheef: de inkepingen op middenachter en schouders zijn niet op elkaar gelegd.