Naaipatroon projector: naaien met een projector zonder printen en plakken

De projector staat of hangt boven een vlakke werktafel of een snijmat op de vloer en wijst recht naar beneden. Op een laptop of tablet open je het patroonbestand en zet je het beeld op het juiste formaat. Na het kalibreren komt elke centimeter in het bestand overeen met een centimeter op de tafel. Je legt de stof neer, schuift het patroondeel op de juiste plek ten opzichte van de draadrichting en knipt met een rolmes of schaar.

Het grote voordeel zit in snelheid en flexibiliteit. Een patroondeel verplaatsen is een kwestie van slepen op het scherm. Bij stoffen met een ruit, streep of grote print zie je meteen hoe het patroon op de dessin valt. En je hebt geen papierberg: één bestand bevat het hele patroon.

• Geen printkosten en geen plakwerk.
• Patroondelen draaien en spiegelen op het scherm.
• Direct zien hoe een dessin of ruit op het patroondeel valt.
• Minder stofverspilling doordat je delen strak tegen elkaar kunt leggen.

Je hebt geen duur bioscoopmodel nodig, maar wel een projector die scherp genoeg is en een groot genoeg beeld geeft. Een native resolutie van 1920 bij 1080 pixels is een goed uitgangspunt; met een lagere resolutie worden dunne lijnen aan de rand van het beeld vaag. Kijk naar de werkelijke, native resolutie en niet naar de ondersteunde resolutie die op de doos staat.

Lichtsterkte is minder belangrijk dan veel mensen denken. In een kamer die je een beetje kunt verduisteren, volstaat een projector van rond de 3000 ANSI-lumen ruim. Belangrijker is de projectieafstand. Een short-throw-projector maakt al een groot beeld vanaf een korte afstand, zodat je hem niet tegen het plafond van een hoge kamer hoeft te monteren.

• Native resolutie 1920 x 1080 of hoger.
• Short-throw of een korte projectieafstand bij plafonds lager dan 2,60 m.
• Handmatige of goede automatische scherpstelling.
• Liefst geen automatische trapeziumcorrectie: die vervormt het beeld digitaal en kost scherpte.
• Een beeld van minimaal 100 x 150 cm op tafelhoogte om grote patroondelen in één keer te zien.

De projector moet loodrecht boven het midden van je werkvlak hangen. Staat hij schuin, dan krijg je een trapeziumvormig beeld waarin de ene kant groter is dan de andere. Dat kun je digitaal corrigeren, maar dat kost scherpte en nauwkeurigheid. Een plafondbeugel, een stevige wandarm of een fotografiestatief met horizontale arm zijn de gangbare oplossingen.

Als ondergrond werkt een grote snijmat het best, bij voorkeur in een donkere kleur zoals donkergroen of zwart. Een lichte tafel weerkaatst veel licht, waardoor lijnen op lichte stof slecht zichtbaar zijn. Zorg dat de tafel echt vlak en waterpas is: elke centimeter hoogteverschil verandert de schaal een fractie.

Kies een vaste plek en verplaats de projector daarna zo min mogelijk. Wie de projector na elk gebruik weghaalt, moet elke keer opnieuw kalibreren.

Kalibreren betekent dat je de schaal van het beeld zo instelt dat het patroon op ware grootte op de tafel valt. Dat doe je met een kalibratieraster: een raster van vierkanten met een bekende maat dat je projecteert en met een liniaal of meetlint natmeet. Je past de zoom van de projector of de schaal in de software aan totdat elk vierkant precies klopt, ook in de hoeken.

Er bestaan speciale programma's voor naaiprojectie, zoals Pattern Projector en de projectiemodus van sommige pdf-programma's, die de kalibratie opslaan en het patroon automatisch op schaal tonen. Een gewone pdf-viewer op een vast zoompercentage kan ook, maar is minder flexibel.

1. 1.Projecteer een kalibratieraster of een kader met een bekende maat.
2. 2.Meet het midden en daarna alle vier hoeken na.
3. 3.Stel zoom of softwareschaal bij tot alle maten kloppen.
4. 4.Sla de instelling op en controleer hem voor elke snijsessie kort met één vierkant.

Een gewoon A4-patroon is opgedeeld in pagina's met marges en aansluitmarkeringen. Dat werkt slecht op een projector, want je ziet steeds stukjes en overlap. Een projector pdf is één doorlopend blad op ware grootte, zonder tegels. De lijnen zijn dikker, zodat ze ook op een donkere of gestructureerde stof zichtbaar blijven, en het bestand bevat kalibratiekaders waarmee je de schaal snel controleert.

Bij Minerva Patterns bestel je de projector-PDF als apart formaat. Het patroon wordt dan voor jouw maten gegenereerd als één blad 1:1 met dikke lijnen en kalibratiekaders. Wil je daarnaast ook een printbare versie, dan is dat een aparte bestelling, dus kies vooraf het formaat dat bij je werkwijze past.

Lichte stoffen zijn het makkelijkst: zwarte lijnen op wit katoen of linnen zie je overal. Op donkere stoffen werkt het beter om de kleuren van het patroon om te keren, met witte of gele lijnen op een zwarte achtergrond. Veel pdf-lezers en projectieprogramma's hebben daar een instelling voor, bijvoorbeeld een donkere modus of omgekeerde kleuren.

Gebruik bij het knippen gewichten in plaats van spelden, zodat de stof niet verschuift. Een rolmes op een snijmat geeft de netste lijn, omdat je je hand niet tussen projector en stof hoeft te bewegen zoals bij een schaar. Markeringen zoals inknippen, figuurnaadpunten en zakposities teken je met krijt of een uitwasbare stift over terwijl het patroon nog geprojecteerd is.

• Werk met gedimd licht, maar niet in het donker: je moet de stof nog kunnen zien.
• Laat de stof eerst platliggen en strijk vouwen eruit.
• Leg de draadrichting met een liniaal langs de zelfkant uit voordat je projecteert.
• Bij dubbelgevouwen stof projecteer je op de bovenste laag en knip je beide lagen tegelijk.

Een projector is niet altijd de beste keuze. Bij zeer glanzende stoffen zoals satijn of lamé weerkaatst het licht en worden lijnen moeilijk leesbaar. Heel dikke stoffen, zoals mantelwol of imitatiebont, liggen hoger dan de tafel en veranderen daardoor de schaal een beetje. Projecteer daar liever op patroonpapier en knip het papieren patroon.

Ook voor het passen en aanpassen is papier soms handiger. Wil je een patroon verlengen of een figuurnaad verleggen, dan doe je dat op papier makkelijker dan op een scherm. Veel naaisters combineren daarom beide: projecteren voor de snelheid, en voor een vaak gebruikt basismodel een papieren versie die ze kunnen beschrijven.